Paylaş
0
Bilim insanları, âdeta çizgi roman kahramanı Hulk'ın mikro ölçekteki bir versiyonunu keşfetti. Bazen sıradan ve zararsız bir canlı gibi davranan bu mikrop, şartlar değiştiğinde devasa bir dev hâline gelebiliyor.
Tek hücreli bir ökarot olan ve böceğe benzer bir görünüme sahip bu mikroorganizmaya Euplotes gigatrox adı verildi. Karayipler'deki Curaçao adasında bulunan bir akvaryum filtresinden kazınan tortularda keşfedilen bu canlı, normalde bakteri ve diğer küçük mikroplarla besleniyor ancak belirli koşullarda, bu avcı hücrelerin küçük bir kısmı aniden normal boyutlarının iki katından fazla büyüyerek âdeta devasa bir canavara dönüşüyor.
İçerikten Görseller
Kendi türünü yiyen devlere dönüşüyor
Gelişimini aşamalı olarak tamamlayan bu "süper dev" hücreler, büyüdükçe birer yamyama dönüşüyor ve kendilerinden küçük olan kendi türdaşlarını yutmaya başlıyor. Hücre biyoloğu Ben Larson, bu dönüşümün ilk aşamasında hücrenin ağzının devasa bir hâl aldığını ve etrafta çılgınca hareket etmeye başladığını belirtiyor.
Henüz o aşamada tam bir yamyam olamayan mikrop, büyümüş ağzıyla kendi kardeşlerinden birini yakaladığı anda tüm vücut yapısını değiştirerek devasa bir yamyama dönüşüyor. Normal boyutlardaki hücreler yüzüp yürüyebilirken, bu devleşmiş Hulk versiyonları sadece daireler çizerek yürüyebiliyor ve küçük kardeşlerini üzerlerinden geçip ağızlarına tıkıştırarak yiyorlar. Bu çarpıcı dönüşümün tam olarak ne tarafından tetiklendiği henüz netleşmese de araştırmalar bunun genellikle ortamda bol miktarda yiyecek bulunduğunda gerçekleştiğini gösteriyor.
Eski hâline geri dönüp çoğalabiliyor
Bruce Banner’ın Hulk'a dönüşüp sonra tekrar insan hâline gelmesi gibi, E. gigatrox da istediği zaman eski boyutuna geri dönebiliyor. Bunu ise oldukça ilginç bir yöntemle, asimetrik bölünmeyle gerçekleştiriyor. Normal boyutlardaki bir E. gigatrox günde sadece bir kez bölünürken, küçülme sürecindeki dev mikroplar ilk günde 9, beş günlük süreçte ise 16 adet normal boyutlu yavru üretebiliyor. Hücre her bölündüğünde biraz daha küçülerek sonunda normal boyutuna ve davranışlarına geri dönüyor.
Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlanan araştırmaya göre bu mikroorganizmanın boyut değiştirip eski hâline dönme sürecinde genlerinin %42'si aktif rol oynuyor. Bilim insanları, bu tek hücreli canlıların bu denli karmaşık bir davranışı nasıl başardığını anlamanın, basit yaşam formlarının nasıl geliştiğine ve hatta çok hücreli yaşamın Dünya'da ilk olarak nasıl evrimleştiğine dair önemli ipuçları sunabileceğini düşünüyor.
